Установа адукацыі 
“Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А.С. Пушкіна”
Філалагічны факультэт
Кафедра беларускай філалогіі

НАЦЫЯНАЛЬНА-КУЛЬТУРНЫ КАМПАНЕНТ 
У ЛІТАРАТУРНАЙ І ДЫЯЛЕКТНАЙ МОВЕ

ПРАГРАМА
Рэспубліканскай навукова-практычнай канферэнцыі
24 лютага 2023 года

Брэст 2023

АРГАНІЗАЦЫЙНЫ КАМІТЭТ КАНФЕРЭНЦЫІ

Старшыня аргкамітэта:
А.Я. Будзько – к.ф.-м.н., дацэнт, прарэктар па навуковай працы УА “Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А.С. Пушкіна” 

Члены аргкамітэта:
Т.В. Сянькевіч – к.ф.н., дацэнт, дэкан філалагічнага факультэта;
Н.Р. Якубук – к.ф.н., дацэнт, загадчык кафедры беларускай філалогіі;
А.С. Дзядова – к.ф.н., дацэнт кафедры мовазнаўства Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П.М. Машэрава;
В.М. Курцова – к.ф.н., загадчык аддзела дыялекталогіі і лінгвагеаграфіі Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі;
Т.А. Піваварчык – к.ф.н., дацэнт, дацэнт кафедры журналістыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.
Л.В. Леванцэвіч – к.ф.н., дацэнт, дацэнт кафедры беларускай філалогіі;
Т.А. Кісель – к.ф.н., дацэнт, дацэнт кафедры беларускай філалогіі;
В.М. Касцючык – к.ф.н., дацэнт, дацэнт кафедры беларускай філалогіі; 
С.Ф. Бут-Гусаім – к.ф.н., дацэнт, дацэнт кафедры беларускай філалогіі; 
Л.І. Яўдошына – к.ф.н., дацэнт, дацэнт кафедры беларускай філалогіі.

Месца правядзення: корпус № 2, філалагічны факультэт, кафедра беларускай  філалогіі

Тэрмін:  24 лютага 2023 г.

Р А Б О Ч Ы Я   М О В Ы   К А Н Ф Е Р Э Н Ц Ы І

беларуская, руская, іншыя славянскія

Секцыя 1 
Беларускае імя ў лінгвакультуралагічным аспекце

1. Бут-Гусаім Святлана Феадосьеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Антрапанімікон гістарычнай прозы Генрыха Далідовіча
Разгледжаны ўплыў матэрыяльнай, сацыяльнай і духоўнай культуры беларускага этнасу на сэнсавае напаўненне і фармальную структуру традыцыйнага беларускага іменаслову, адлюстраванага ў гістарычнай прозе Генрыха Далідовіча. Выяўлены культурна абумоўленыя канатацыі, якія суправаджаюць асабовыя імёны і патронімы ў іх афіцыйных і неафіцыйных формах, у выкарыстоўваемых этыкетных формулах зносін, характэрных для розных этапаў айчыннай гісторыі. Вывучаны вобразны змест ацэначна-характарыстычных мянушак і прозвішчаў, матываваны асацыятыўным значэннем апелятываў, што сведчыць аб наяўнасці ў моўнай свядомасці беларусаў устойлівых уяўленняў і сацыяльных  ацэнак прадметаў і з'яў навакольнага свету.

2. Годуйко Людмила Алексеевна, к.ф.н., доцент кафедры общего и русского языкознания БрГУ имени А.С. Пушкина
Имена собственные анимационных фильмов как сложный феномен: социокультурный аспект
Названия созданных белорусскими авторами мультфильмов многолико объективируют национально-маркированную информацию, культурные коды; апеллируют к фоновым знаниям своих адресантов и адресатов, выводят их из собственно языка в социум, в сложный мир человеческих поступков, эмоций, поисков ответов на вечные и актуальные вопросы.

3. Долбик Елена Евгеньевна, к.ф.н., доцент кафедры русского языка БГУ
Белорусские топонимы в поэтических текстах (на материале Национального корпуса русского языка)
В докладе на материале поэтического корпуса Национального корпуса русского языка анализируется функционирование белорусских топонимов (названия страны, городов, рек, озер) в русскоязычных поэтических текстах, выявляются наиболее частотные употребления, прослеживаются особенности употребления топонимов в определенные временные промежутки.

4. Канцавая Галiна Мiхайлаўна, к.ф.н., дацэнт, загадчык кафедры агульнаадукацыйных дысцыплiн i методык iх выкладання БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Лiнгвакультуралагiчны змест заонiма сабака ў беларускiх прыказках
Разглядаецца выкарыстанне заонiма сабака ў беларускiх парэмiях. У культуралагiчным значэннi лексема сабака – жывёла, якая ў народных уяўленнях надзелена дваякай сiмволiкай i рознымi дэманiчнымi ўласцiвасцямi. У прыказках заонiм сабака выкарыстоўваецца ў намiнатыўным значэннi для характарыстыкi жывёлы i адначасова для апiсання чалавечых якасцяў i мадэляў паводзiн.

5. Кісель Таццяна Аляксандраўна, к.ф.н, дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Асаблівасці батанічных номенаў у гаворках Бярозаўшчыны: семантыка і этымалогія
Намінацыі расліннага свету ўтрымліваюць у сабе інфармацыю пра традыцыі ўзнікнення номенаў са старажытных часоў. Дадзеная тэматычная група характарызуецца вялікай разнастайнасцю як сярод прадстаўнікоў розных моўных груп, так і ўнутры кожнай мовы, у межах яе дыялектаў. Найменні вышэйшых раслін, што адзначаны ў маўленні жыхароў Бярозаўскага раёна, уяўляюць вялікі і своеасаблівы пласт лексікі. У залежнасці ад месца росту і прызначэння раслін у складзе батанічных найменняў Бярозаўшчыны былі вылучаны наступныя лексіка-семантычныя групы: 1) назвы лясных і паркавых дрэў; 2) назвы лясных травяністых раслін; 3) назвы сельскагаспадарчых травяністых раслін і г. д. Найбольшая ў колькасных адносінах група назваў лугавых і палявых травяністых раслін. У выніку праведзенага этымалагічнага аналізу сярод зафіксаваных найменняў найбольшай частотнасцю характарызуюцца матываваныя назвы, якія ўтвораны з дапамогай лексічных і словаўтваральных сродкаў нацыянальнай мовы. Асноўнымі крыніцамі запазычання з’яўляюцца найперш лацінская і грэчаская мовы.

6. Леванцэвіч Лена Васільеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Мянушка як аб’ект анамастычнага даследавання
Важнасць мянушкі ў соцыуме была і будзе актуальнай. Надзённым бачыцца і даследаванне прагматычнай функцыі мянушак, іх функцыянальных асблівасцей у рэальнай камунікацыі. Любая галіна ведаў патрабуе дакладнага, адназначна вытлумачанага азначэння даследуемай з’явы. Толькі праз тэрміналагічнае абазначэнне можна ўдакладніць аб’ект даследавання. У артыкуле праводзіцца вызначэнне паняцця “мянушка” і яго функцый у грамадстве. 

7. Переход Ольга Борисовна, к.ф.н., доцент, заведующий кафедрой оющего и русского языкознания БрГУ имени А.С. Пушкина
Геортонимы Беларуси (на материале названий спортивно-массовых праздников)
В докладе рассматривается подсистема периферийного ономастикона Беларуси – геортонимы на примере названий спортивно-массовых праздников. Геортонимы образуют значимый сегмент идеонимного пространства периферийных имен собственных, обладают лингвистическими особенностями, сближающими их с другими видами периферийных онимов, и спецификой, которая во многом определяется экстралингвистическими факторами. Исследуются структурные типы геортонимов, мотивационные признаки искусственных номинаций, лингвокультурное содержание.   

8. Садоўская Тамара Рыгораўна, настаўнік ДУА “Ставоцкая сярэдняя школа Пінскага раёна”
Іменаслоў дзіцячай літаратуры сучасных беларускіх пісьменнікаў
Прааналізаваны антрапаэтонімы (уласныя асабовыя імёны, прозвішчы, мянушкі, патронімы) – складнікі іменаслову беларускай дзіцячай літаратуры – як значымыя інфарматыўныя адзінкі, у семантычную структуру якіх уключаюцца прагматычны складнік, стылістычныя, эмацыйныя, ацэначныя, экспрэсіўныя, сацыяльныя адценні значэння, асацыяцыі і іншая інфармацыя экстралінгвістычнага характару, што праяўляецца на ўзроўні  антрапанімічнай канатацыі. Даследавана нацыянальна-культурная спецыфіка тапонімаў, геартонімаў, заонімаў і іншых разрадаў "фонавых" онімаў, ужытых ў кантэксце дзіцячай літаратуры. Апісаны культурна-гістарычныя канатацыі найменняў населеных пунктаў, царкоўных і земляробчых свят, бостваў, успрынятых на фоне гістарычных асацыяцый, актуалізаваных у кантэксце дзіцячай мастацкай прозы.

9. Сенькавец Уладзімір Адамавіч, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Сучасныя мянушкі в. Белавуша Столінскага раёна
У артыкуле прадстаўлены і прааналізаваны сучасныя мянушкі в. Белавуша, прыведзены прыклады, якія дапамагаюць асэнсаваць іх змястоўную і ацэначную сутнасць.

10. Слесарева Татьяна Петровна, к.ф.н., доцент, заведующий кафедрой языкознания ВГУ имени П.М. Машерова
Онимы в поэзии Елены Крикливец: семантический аспект

11. Якубук Наталля Раманаўна, к.ф.н., дацэнт, загадчык кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Рэалізацыя ландшафтнага кода культуры ў мікратапаніміі Кобрыншчыны. 
Ландшафтны код культуры рэалізуецца ў сістэме мікратапонімаў Кобрыншчыны, якія заключаюць у сабе ўказанне на лакалізацыю ўрочышчаў каля адпаведных ландшафтных рэалій, і звязаны з уяўленнямі чалавека пра акаляючыя яго геаграфічныя аб’екты. У асновах мікратапонімаў, што служаць эксплікацыі данага кода, звычайна фіксуюцца мясцовыя геаграфічныя тэрміны, якія называюць розныя асаблівасці рэгіянальнага ландшафту.

11. Якубук Наталля Раманаўна, к.ф.н., дацэнт, загадчык кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Мікратапонімы Брэстчыны, матываваныя ўласнымі кананічнымі імёнамі 
Матэрыял, прадстаўлены ў артыкуле, знаходзіцца ў рэчышчы рэгіянальнай мікратапаніміі. Рэгіянальная лексіка захоўвае ў сабе шмат фактаў і звестак, што маюць прынцыпова важнае значэнне для культуры, эканомікі, сацыяльнага жыцця, побыту. Мікратапонімы, адносячыся да спецыфічнай часткі рэгіянальнай лексічнай сістэмы, з’яўляюцца важнай крыніцай разнастайнай лінгвістычнай і экстралінгвістычнай інфармацыі, таму што кожны рэгіён – своеасаблівая тэрыторыя са сваёй гісторыяй і традыцыямі. У артыкуле  разглядаюцца мікратапонімы Брэсцкай вобласці, матываваныя ўласнымі асабовымі кананічнымі імёнамі і суадноснымі з імі прозвішчамі.

12. Бухта Ганна, студэнтка 4 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – дац. Касцючык В.М.
Структура эмацыянальна-экспрэсіўнага слова ў дыялектным кантэксце.
Разгледжаны эмацыянальна-экспрэсіўныя словы з маўлення жыхароў Бярозаўшчыны, паказаны іх структурныя асаблівасці. Вылучаны асобны тып экспрэсіваў з унікальнымі каранямі, адзначана, якім чынам унутраная форма такіх слоў уплывае на іх семантыку. 

13. Свірыдовіч Карына, студэнтка 2 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – дац. Бут-Гусаім С.Ф.
Анамастыкон рамана У. Гніламёдава “Ліхалецце”
Сістэматызавана структура анамастычнай прасторы рамана У. Гніламёдава “Ліхалецце” з улікам гістарычных традыцый беларускага іменаслову ХХ стагоддзя. Вывучаны канатацыі запазычанасці, навізны, архаічнасці, народнасці, прастамоўнасці поўных (пашпартных), гіпакарыстычных і эмацыйных формаў асабовых уласных імёнаў. Праведзена класіфікацыя прозвішчаў і мянушак персанажаў па семантычных прыкметах утваральных асноў, якія выявілі сістэму асацыяцый, што існуе ў моўнай свядомасці членаў беларускай лінгвакультуры. Апісаны канатацыі дакументальнасці і гутарковасці імёнаў па бацьку і мянушак-патронімаў. Вывучаны ідэалагічная і культурна-гістарычная функцыі тапонімаў, эргонімаў, геартонімаў і іншых разрадаў “фонавых” онімаў твора. 

Секцыя 2 
Моўная адзінка: аспекты даследавання

1. Гапоненка Ірына Алегаўна, доктар філалагічных навук, прафесар кафедры беларускага мовазнаўства БДУ 
Беларускія гісторыкі мовы пра гаворкі як сродак апасродкаванай міжстадыйнай пераемнасці
Беларуская мова адносіцца да групы славянскіх моў, у якіх эвалюцыйная сувязь паміж рознымі моўнымі этапамі па тых ці іншых прычынах была парушана. У беларускім мовазнаўстве няма адзінага пункту погляду адносна ступені і характару пераемнасці паміж старабеларускай і новай беларускай мовай. Адны моваведы ўказваюць, што новы літаратурны варыянт беларускай мовы сфарміраваўся ў вялікім часавым адрыве ад старога, што ў выніку прывяло да перарыву ў пісьмовых традыцыях і страце прамой пераемнасці паміж старой і новай беларускай літаратурнай мовай. Іншыя вучоныя абгрунтоўваюць неперарыўнасць развіцця беларускай літаратурнай мовы і адстойваюць думку аб прамой пераемнасці паміж старой і новай мовай. Асобныя гісторыкі мовы прызнаюць апасродкаваную пераемнасць, пры якой сувязным звяном выступае вусная народная творчасць. У артыкуле будуць прааналізаваны меркаванні гэтай апошняй групы даследчыкаў, якія лічаць, што дыялектны узус XVIII – пачатку ХІХ ст. садзейнічаў захаванню моўных традыцый, а на пачатковым этапе фарміравання сучаснай беларускай мовы выступіў фактарам пераходу да новай моўнай якасці, стаўся базай для замены старых, штучных пісьмовых нормаў, адарваных ад жывой моўнай асновы.

2. Гуль Марыя Уладзіміраўна, к.ф.н., дацэнт кафедры англійскай філалогіі БрДУ імя А.С. Пушкіна
Англіцызмы ў “Слоўніку новых слоў беларускай мовы”
У артыкуле падрабязна разглядаюцца англіцызмы, зафіксаваныя ў “Слоўніку новых слоў беларускай мовы”. З лексіка-граматычнага пункту погляду сярод англіцызмаў вылучаюцца назоўнікі, прыметнікі, дзеясловы, прыслоўі. Семантычная разнастайнасць запазычанняў з англійскай мовы дазваляе выдзеліць некалькі лексіка-семантычных груп: агульная лексіка, музычная лексіка, бытавая лексіка, літаратурная тэрміналогія і інш. Кампаненты англійскага паходжання (арт-, інтэрнэт-) шырока выкарыстоўваюцца ў дэрывацыйных працэсах. Акрамя таго, некаторыя запазычанні-англіцызмы хутка ўтвараюць новыя словаўтваральныя гнёзды. 

3. Зуева Екатерина Александровна, преподаватель кафедры общего и русского языкознания БрГУ им. А.С. Пушкина
Этимология названий религиозных и календарных народно-обрядовых праздников в польском языке
В статье рассматривается этимология названий рнелигиозных и календарных народно-обрядовых праздников в польском языке, установлено, что наименования праздников в польском языке являются собственно польскими, восзодят к праславянскому языку, являются заимствованиями или кальками из латинского и греческогь языков, являются заимствоваными из немецкого и английского языков.

4. Капцова Юлія Анатольеўна, к.ф.н, дацэнт кафедры агульнаадукацыйных дысцыплін і методык іх выкладання БрДУ імя А.С. Пушкіна 
Да пытання аб прынцыпах фенаменалагічнага ўспрымання беларускага слова
Перадумовай даследавання ўспрымання беларускага слова з’яўляецца зварот да фенаменалагічных прынцыпаў. Дамінуючымі прынцыпамі выступаюць вітальнасць і відавочнасць. Што дазваляе разглядаць беларускае слова ў фенаменалагічным аспекце.

5. Макарэвіч Алесь Васільевіч, к.ф.н., дацэнт, дактарант кафедры беларускага мовазнаўства БДУ
Фанетычная, марфалагічная і семантычная адаптацыя састарэлых англіцызмаў у сучаснай беларускай мове
У артыкуле аналізуецца фанетычная, марфалагічная і семантычная адаптацыя састарэлых англіцызмаў (усяго каля 200 адзінак) у сучаснай беларускай мове. Намінацыі прыстасаваліся да фанетычнай сістэмы сучаснай беларускай мовы: а) тыповыя іншамоўныя гукі замяняюцца ўласнабеларускімі гукамі; 2) запазычанні ў пераважнай большасці сваёй падпарадкоўваюцца такім фанетычным з’явам, як аканню, дзеканню, цеканню, аглушэнню звонкіх зычных на канцы слова. Паводле часцінамоўнай прыналежнасці назоўнікі складаюць найбольшую колькасць састарэлых запазычанняў з англійскай мовы, а найменшую – прыметнікі (9 адзінак) і дзеясловы (2 адзінкі).
Састарэлыя англіцызмы паводле семантычнай адаптацыі ў беларускай мове аб'ядноўваюцца ў наступныя групы: 1) назвы, лексічнае значэнне якіх цалкам супадае са значэннем іх этымонам; 2) назвы, значэнне якіх часткова супадае з іх прататыпам; 3) назвы, лексічнае значэнне якіх у мове-рэцэптары і ў мове-прымальніцы не супадае.

6. Самуйлік Яраслаў Рыгоравіч, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай і рускай моў Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта 
Устарэлыя словы ў беларускай мове: лінгвадыдактычны аспект
Пры выкладанні дысцыпліны “Беларуская мова (прафесійная лексіка)” значная ўвага надаецца фарміраванню і засваенню студэнтамі ведаў пра слоўнікавы склад сучаснай беларускай літаратурнай мовы з улікам розных крытэрыяў яго класіфікацыі, у прыватнасці, паводле актыўнасці выкарыстання. Аднак пры выпрацоўцы лексічных уменняў 
і навыкаў у навучэнцаў узнікаюць пэўныя цяжкасці. Дадзены артыкул прысвечаны асаблівасцям ўжывання ўстарэлых слоў у беларускай мове. 

7. Сіплівеня Жанна Сямёнаўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Рабіна ў лінгвакультуры беларусаў”
У традыцыйнай культуры беларусаў вобраз рабіны з’яўляецца адным з асабліва значымых, бо адлюстроўвае нацыянальную спецыфіку ўспрыняцця рэчаіснасці, сістэму каштоўнасцей, адметнасці менталітэту. На прыкладзе твораў фальклору і мастацкай літаратуры ў артыкуле аналізуюцца вербальныя сродкі аб’ектывацыі вобраза рабіны ў беларускай лінгвакультуры, вызначаецца моўна-культурная семантыка лексічнай адзінкі рабіна, фонавыя асаблівасці анамастычнай лексікі з кампанентам рабіна ў структуры. Падкрэсліваецца, што ў свядомасці беларусаў вобраз рабіны выяўляецца як праз універсальныя, так і этнаспецыфічныя прыметы (рабіна як сімвал шчасця і міру ў сям’і, як вобраз пакінутай жонкі, як праклятае дрэва).

Секцыя 3
Моўная адзінка і кантэкст 
1. Іўчанкаў Віктар Іванавіч, д.ф.н., прафесар кафедры перыядычнага друку і вэб-журналістыкі БДУ 
Семантычная кандэнсацыя як ментальная адметнасць беларускай лексікі.
Разглядаецца адметнасць беларускай лексікі, звязаная з частотнай у мастацкім і медыямаўленні з’явай – семантычнай кандэнсацыяй як ментальным выразнікам духоўнай спадчыны народа. Нараджэнне таго ці іншага значэння слова звязана з індывідуальнасцю, а функцыянаванне – з агульнай прызнанасцю яго. У беларускай мове выразна наглядаецца тэндэнцыя да семантычнай сцісласці перадачы пэўных паняццяў, скандэнсаванасці сэнсу ў адной лексеме. У такім выпадку гаворым пра семантычную кандэнсацыю – лексічную з'яву, паводле якой адным словам перадаецца інфармацыя, што ў іншай мове забяспечваецца словазлучэннем. Тэкстаўтваральная роля маўленчага факта ў медыялогіі вызначаецца інфармацыйнай накіраванасцю, з гэтым звязваецца актыўнае дзеянне ў тэкстах такога парадку тэорыі эканоміі маўленчых намаганняў, што з`яўляецца вызначальным у прагназаванні развіцця мовы ўвогуле і канкрэтнай маўленчай сітуацыі ў пэўны перыяд яе існавання. Традыцыя канструявання маўленчых сітуацый у беларускамоўных публіцыстычных тэкстах істотна адрозніваецца набліжэннем да вуснага маўлення. Гэта накладвае істотны адбітак і на рускамоўныя тэксты ў беларускіх СМІ. Семантычная кандэнсацыя вырознівае тэкставую дзейнасць беларускамоўнага журналіста, што выяўляецца ў публіцыстычных творах нашых выданняў – газеты “Звязда”, штотыднёвіка “Літаратура і мастацтва”.

2. Касцючык Валянціна Міхайлаўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Індывідуальна-аўтарскія трансфармацыі фразеалагізмаў у творах Леаніда Дайнекі.
Разглядаюцца фразеалагічныя адзінкі, у структуры і семантыцы якіх выяўляюцца трансфармацыі, што вылучаюцца ў параўнанні з агульнанароднымі, узуальнымі моўнымі сродкамі. Падкрэсліваецца, што мадыфікацыі многіх аўтарскіх фразеалагізмаў абумоўлены пэўнай пісьменніцкай устаноўкай, арыентаванай на стварэнне выразнага стылістычнага эфекту.

3. Клундук Святлана Сяргееўна, к.ф.н., дацэнт кафедры рускай літаратуры і журналістыкі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Стылістычныя рэсурсы загалоўкаў тэкстаў сучасных СМК
У загалоўках тэкстаў СМК выкарыстоўваецца разнастайны патэнцыял лексіка-фразеалагічнага, графіка-арфаграфічнага, марфалагічнага і сінтаксічнага запасу мовы. Асноўны пласт стылістычных рэсурсаў загалоўкаў складаюць лексіка-фразеалагічныя сродкі, накіраваныя на выкананне найперш экспрэсіўна-апелятыўнай функцыі. Меней прадстаўлены графіка-арфаграфічныя, марфалагічныя і сінтаксічныя навацыі, якія арганічна спалучаюць стандарт і экспрэсію і садзейнічаюць эфектыўнай камунікацыі паміж адрасантам і адрасатам.

4. Маліцкі Юрый Вячаслававіч, к.ф.н., дактарант Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры НАН Беларусі, Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа
Прагматычная спецыфіка трансферэнтных беларускіх элементаў у рускамоўным пісьмовым медыятэксце
Сфера масавай камунікацыі ў апошнія два дзесяцігоддзі стала найбольш актыўнай прасторай выкарыстання маўлення. Навуковае вывучэнне сістэмных сродкаў сучаснай літаратурнай мовы сёння немагчымае без пільнай даследчыцкай увагі да працэсу медыякамунікацыі, тым больш, што гэтая галіна дзякуючы бурнаму развіццю інфармацыйных тэхналогій пашыраецца ў геаметрычнай прагрэсіі. Медыялінгвістыка – адносна новая навуковая дысцыпліна, якая сфарміравалася на стыку лінгвістыкі і такіх вузкапрафесійных напрамкаў, як медыялогія, тэорыя журналістыкі і інш. Прадмет медыялінгвістыкі – маўленчая дзейнасць у сферы масавай камунікацыі.
Асноўную частку тэарэтычнай базы медыялінгвістыкі складае канцэпцыя медыятэксту. Адзінага вызначэння гэтага тэрміна на дадзены момант не існуе: розныя даследчыкі пры вызначэнні яго сутнасці робяць акцэнт на розных асаблівасцях названай з’явы. У найбольш агульных рысах медыятэкст разглядаецца як сацыяльнае камунікатыўнае дзеянне, якое ажыццяўляецца ў межах інфармацыйнай прасторы. 
Вывучэнне медыятэксту прадугледжвае яго аналіз у цеснай сувязі з рэальнымі абставінамі яго функцыянавання. Нацыянальна-культурны фактар зместава-тэматычнай і моўна-прагматычнай арганізацыі медыяпаведамленняў з’яўляецца адным з вызначальных. Мэта даклада – вызначыць спецыфічныя рысы, якія вызначаюць моўна-камунікатыўныя асаблівасці сучаснага беларускага медыятэксту

5. Піваварчык Тамара Анатольеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры журналістыкі Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Пранамінальныя сродкі катэгарызацыі і канцэптуалізацыі сацыяльнай прасторы ў сучасным беларускамоўным медыятэксце 
Сацыяльная прастора разглядаецца як тэкставы канструкт – інстытуцыянальна і дыскурсіўна абумоўленая рэпрэзентацыя той сацыяльнай прасторы, што існуе ў рэальнасці і пад якой разумеюць “пэўны парадак сацыяльнага быцця і асаблівую меру яго разгорнутасці і ажыццёўленасці”. Адзначаецца, што ў медыятэксце, у адрозненне, напрыклад, ад мастацкіх тэкстаў, прасторавая карціна свету мае выразную прагматычную накіраванасць, бо ствараецца журналістамі дзеля актыўнага ўздзеяння на кагнітыўную і аксіялагічную сферу аўдыторыі. Поліфункцыянальныя пранамінальныя адзінкі (займеннікі, займеннікавыя прыслоўі, свабодныя словазлучэнні, устойлівыя выразы розных тыпаў) аналізуюцца ў дакладзе як сродкі прасторавай катэгарызацыі і канцэптуалізацыі жыцця сучаснага беларускага грамадства. Робіцца выснова, што прасторавыя мадэлі залежаць ад інтэнцыянальна-жанравых характарыстык медыятэкстаў, адпаведна ўтвараюцца і розныя пранамінальныя рэгулярнасці – дамінанты, патэрны. Дзякуючы такім рэгулярнасцям у навінавых, праблемна-аналітычных, мастацка-публіцыстычных медыятэкстах спецыфічна “упарадковаецца” сацыяльная прастора – яе каардынаты (напрыклад, “блізка – далёка”) і якасныя і колькасныя характарыстыкі (працягласць, плотнасць, напоўненасць, адкрытасць і г. д.).

6. Свістунова Марына Іосіфаўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускага мовазнаўства філалагічнага факультэта БДУ 
Зборнік “Куранты” як помнік пісьменства XVIII стагоддзя
У артыкуле сцісла разглядаецца гісторыя вывучэння рукапіснага зборніка 1733 г., у якім сабраны канты і псальмы. Адзначаецца, што часцей за ўсё да яго звяртаюцца музыкаведы, вядомы ён і фалькларыстам; філалагічнае даследаванне зборніка праводзілі літаратуразнаўцы, мовазнаўцамі ж ён фактычна не вывучаўся. У існуючых навуковых працах, прысвечаных зборніку, можна сустрэць невялікія заўвагі пра характар мовы яго твораў, якія супадаюць у вызначэнні яе як змяшанай беларуска-ўкраінскай і царкоўнаславянскай. У артыкуле падаюцца некаторыя назіранні над мовай твораў зборніка. Паглыбленае вывучэнне мовы помніка – лексічных, графіка-арфаграфічных і граматычных асаблівасцей – можа дапамагчы ўдакладніць месца і час яго стварэння, а таксама дапоўніць уяўленні пра пісьмовую форму беларускай мовы першай трэці XVIII стагоддзя.

7. Синкевич Татьяна Ивановна, ст. преподаватель кафедры языкознания ВГУ имени П.М. Машерова
Стихотворение  Л.Филатова «Тот клятый год уж много лет…» как символ его эпохи.
Любое поэтическое произведение представляет собой не только индивидуально-авторское восприятие эпохи, но и является текстом, наполненным личными переживаниями, эмоциями, фактами и событиями. Стихотворение наполнено действием и вполне конкретным описанием образов, что позволяет читателю представить себе происходящее в виде определенных картин, а благодаря использованию автором различных языковых средств мы воспринимаем и абстрактные образы вполне реально (несмотря на то, что автор часто отправляет нас к библейским мотивам). Стихотворение очень личное. В нем автор показывает, что даже в самой тяжелой и трагической ситуации лирический герой находит смысл жизни как духовный, так и физический. И смысл этот – другая жизнь, жизнь будущего поколения.

8. Дыдзік Аляксандра, магістрант філалагічнага факультэта. Навуковы кіраўнік – дац. Касцючык В.М.
Фразеалагічныя адзінкі з кампанентамі-саматызмамі ў творах берасцейскіх пісьменнікаў.
У артыкуле разгледжаны фразеалагічныя адзінкі, выкарыстаныя ў творах берасцейскіх пісьменнікаў. Выяўлена роля фразеалагізмаў з кампанентамі-саматызмамі як сродкаў характарыстыкі персанажаў у мастацкіх кантэкстах пісьменнікаў Берасцейшчыны.

9. Жук Вераніка, студэнтка 4 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – дац. Касцючык В.М.
Эмацыянальна-экспрэсіўныя назоўнікі ў мастацкім кантэксце Віктара Гардзея.
Асэнсоўваецца асобная група слоў, якая ў літаратурным кантэксце Віктара Гардзея валодае дзвюма важнымі функцыямі – эмацыянальнай і экспрэсіўнай. Паказваецца, як аўтар рэалізуе патэнцыял эмацыянальна-экспрэсіўных слоў у мастацкім тэксце, раскрывае іх лагічны змест і канататыўнае напаўненне.

Секцыя 4 
Лексіка-граматычныя адметнасці моўных адзінак

1. Гарбачык Мікалай Рыгоравіч, к.ф.н., дацэнт кафедры агульнаадукацыйных дысцыплiн i методык iх выкладання БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Прыметнік у брэсцка-пінскіх (тараканскіх) гаворках
У артыкуле даецца характарыстыка прыметніка ў тараканскіх гаворках, вызначаюцца семантычныя, марфалагічныя і сінтаксічныя асаблівасці ад’ектыва, яго функцыя ў маўленні.

2. Дзінгілеўская Алена Іванаўна, магістр філалагічных навук, старшы выкладчык кафедры замежных моў Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы; аспірант кафедры беларускай філалогіі ГрДУ ім. Янкі Купалы. Навуковы кіраўнік – дац. Варановіч В. Л. 
Да пытання аб тоеснасці і адрознасці значэнняў адносных прыметнікаў з суфіксамі -ін- (-ын-) і -ов-
Лексічны склад сучаснай беларускай мовы ўключае вялікую колькасць прыметнікаў, утвораных ад адной асновы (прыметнікаў-кадэрыватаў), якія выяўляюць паміж сабой сінанімічныя або паранімічныя адносіны. Цікавыя, але няпростыя адносіны адзначаюцца паміж прыметнікамі-кадэрыватамі, якія ўтвораны ад назоўнікаў, што абазначаюць жывых істот, пры дапамозе суфіксаў -ін- (-ын-) і -ов-. Прыводзяцца прыклады прыметнікаў, якія з’яўляюцца сінонімамі, але за кошт дадатковых семантычных фрагментаў выяўляюць таксама і паранімічныя адносіны. Высвятляецца прычына развіцця сінанімічна-паранімічных адносін на прыкладзе намінальна адназначных прыметнікаў.

3. Кудлаш Марына Віктараўна, ст. выкладчык факультэта даўніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафарыентацыйнай работы Гродзенскага дзяржаўнага аграрнага ўніверсітэта
Да пытання вызначэння катэгарыяльнага статусу слоў з мадальным значэннем
У сучаснай лінгвістыцы выкарыстоўваюцца блізкія па значэнні, але не ўзаемазаменныя тэрміны: прэдыкатывы і мадальныя словы. Паколькі яны ўключаюць у свой склад нязменныя словы з мадальнымі значэннямі, неабходна ўсталяваць іх суадносіны з прыслоўямі.
Улічваючы агульнапрызнаны факт нешматлікай колькасці мадальных слоў, можна сцвярджаць аб недастатковасці падстаў для выдзялення іх у асобную часціну мовы. Думаецца, што словы, якія маюць адпрыслоўнае паходжанне, больш лагічна разглядаць у складзе прыслоўяў з іх выдзяленнем у групу мадальных прыслоўяў. На карысць такога бачання праблемы гавораць наступныя факты: прызнанасць прыслоўнага паходжання большасці такіх слоў; падабенства лексічнага значэння; нязменнасць (адсутнасць форм словазмянення); наяўнасць мадальнага значэння ў значнай часткі прыслоўяў; верагодная наяўнасць прэдыкатыўнасці як у прыслоўяў, так і ў пабочных канструкцый; нешматлікая колькасць слоў з мадальным значэннем у беларускай мове; існаванне граматычных класаў слоў з мадальным значэннем, напрыклад мадальных дзеясловаў, прыметнікаў, мадальных часціц; наяўнасць класа мадальных прыслоўяў у іншых мовах, напрыклад у нямецкай і англійскай.
Такім чынам, словы адпрыслоўнага паходжання, якія маюць выразнае мадальнае значэнне і, акрамя асноўнай сінтаксічнай функцыі, могуць выступаць у ролі пабочных слоў, рацыянальна і мэтазгодна разглядаць у складзе мадальных прыслоўяў.

4. Маршэўская Валянціна Васільеўна, к.ф.н., дацэнт Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы
Рэпрэзентацыя паводзін чалавека дзеяслоўнымі фразеалагізмамі
Разглядаюцца дзеяслоўныя фразеалагізмы, у паняційным змесце якіх (дэфініцыях) утрымліваецца апісанне, характарыстыка, ацэнка паводзін чалавека. Выдзяляюцца семантычныя групы фразеалагізмаў са значэннем звышнарматыўных паводзін (праяўлення празмернасці, крайнасці энергіі);  са значэннем учынкаў-дзеянняў, якія маюць каштоўнасна-рацыянальную, маральную значнасць; паводзін, звязаных з мысленнем (правільным, памылковым), праяўленнем волі; паводзін, якія залежаць ад уласцівасцей характару чалавека (рашучасці, стойкасці), яго здольнасцей, вопыту, стану і інш. Апісваецца семантычная група фразеалагізмаў, якімі характарызуюцца паводзіны як асабістая абарона ў негатыўных сітуацыях (агрэсія, выцясненне, канверсія, фантазія). Паказана характарыстыка дзеяслоўнымі фразеалагізмамі станаўлення паводзін, пераходу ад неабдуманых да рацыянальных і наадварот. Адзначаецца асаблівасць дзеяслоўных фразеалагізмаў унутры семантычных груп звязвацца паміж сабой сінанімічнымі, антанімічнымі і каўзатыўнымі сувязямі. Дзеяслоўныя фразеалагізмы са значэннем паводзін вызначаюцца нацыянальна-культурнай спецыфікай, рэпрэзентуюць духоўную і інтэлектуальную культуру асобы. Атрыманыя вынікі могуць быць выкарыстаны ў вучэбным працэсе падчас правядзення заняткаў па беларускай мове, а таксама ў лексікаграфічнай і фразеаграфічнай практыцы.

5. Никитина Надежда Евгеньевна, к.ф.н., доцент кафедры общего и русского языкознания БрГУ имени А.С. Пушкина
Проявление интерференции и интеркаляции на морфологическом уровне при авторском переводе с белорусского языка на русский
В статье рассматриваются особенности проявления интерференции и интеркаляции на морфологическом уровне языковой системы в условиях авторского перевода повестей В. Быкова «Сотников» и В. Козько «Судный день», а также романа И. Мележа «Минское направление» с белорусского языка на русский.

Секцыя 5
Роднае слова ў дыялогу моў і культур     

1. Галимова Наталья Петровна, к. филос. н., доцент кафедры истории Беларуси БрГУ имени А.С. Пушкина
Роль польской системы образования в полонизации белорусской молодёжи (конец ХIII – начало XIXвв.)
Проанализирована необходимость реорганизации системы образования и воспитания после первого раздела Речи Посполитой.  Была поставлена задача заменить иезуитов и сделать образование государственным делом. За 1780 – 1783 гг. была создана государственная структура польского образования, которая в Литве и Белой Руси состояла из Главной школы ВКЛ, округовых и подокруговых школ разного уровня, орденских школ, подчиненных Образовательной комиссии. Раскрыта деятельность Виленского университета, который получил широкое самоуправление и полномочия управлять всеми образовательными учреждениями округа, даже теми, которые были в духовном ведомстве и удерживались католическими орденами. 

2. Гарбуль Петр Іванавіч, к.гіст.н, дацэнт кафедры гісторыі Беларусі БрДУ імя А.С. Пушкіна
Стан адукацыі ў Брэсце (канец 18–19 стст.)
У артыкуле прасочваюцца змены ў сістэме адукацыі Брэста, якія адбываліся ў канцы XVIII–XIX стст. Падкрэсліваецца, што ў апошняй чвэрці XVIII ст., калі горад знаходзіўся ў складзе Рэчы Паспалітай, у яго адукацыйнай прасторы дамінавалі канфесійныя школы, якія з іх абмежаванымі праграмамі ўжо не адпавядалі патрабаванням часу. Таму паўстала неабходнасць рэфармавання састарэлай адукацыйнай сістэмы, для чаго была створана Адукацыйная камісія, дзейнасць якой падпарадкоўвалася інтарэсам дзяржавы. На тэрыторыі Беларусі з’явіліся тры навучальныя акругі, цэнтрам адной з якіх стаў Брэст, у горадзе з’явілася акруговая школа. У створаных Адукацыйнай камісіяй навучальных установах адукацыя набліжалася да патрабаванням часу.
Пасля далучэння Брэста да Расійскай імперыі складваюцца ўмовы для далейшага рэфармавання сістэмы адукацыі. Расійскімі ўладамі былі прыняты новыя школьныя статуты, фарміравалася трохступенная сістэма агульнай адукацыі, у якой дзейнічалі прыходскія і павятовыя вучылішчы, гімназіі. У горадзе з’явіліся прыходскае і павятовае вучылішчы, Аляксандраўскі кадэцкі корпус, дзявочы пансіен, яўрэйскае вучылішча. У 1865 г. на базе павятовага вучылішча была адкрыта мужчынская прагімназія. Разгледжана спецыфіка атрымання адукацыі ў дадзеных навучальных установах. Зроблена выснова, што ў канцы XIX ст. узровень пісьменнасці гараджан складаў 54,5 %.

3. Домбровский Вячеслав Иванович, к.пед.н., доцент кафедры физической культуры БрГУ им. А.С. Пушкина. 
Использование элементов национальных подвижных игр на занятиях по физическому воспитанию
В статье говорится о специфике использования национальных подвижных игр на занятиях по физической культуре. К ним относятся: салки, прятки, жмурки и др. Повышая эмоциональный фон на занятиях по физическому воспитанию, подвижные игры развивают координацию движений, выносливость и быстроту реакции, укрепляют мышечный корсет, предотвращают развитие ожирения, способствуют правильному формированию скелета и осанки. Так же развивают такие качества, как честность, дисциплинированность, справедливость, умение сочувствовать, соперничество.

4. Ермакович Леонид Иванович, к.ист.н., доцент кафедры педагогики и социально-гуманитарных дисциплин БарГУ.
    Меценатство на Беларуси (XVI — XVIII вв.)».
         Аннотация. Рассматриваются вопросы, связанные с зарождением и развитием меценатской деятельности на белорусских землях в 16 -18 веках. Классифицируются её виды, формы и определено её влияние на социальное и культурное развитие общества. Показано, что меценатская деятельность магнатов и других частных лиц играла важную роль в социальной поддержке уязвимых слоёв населения, развитии белорусской культуры и обретении ею выдающихся достижений в различных областях культурного творчества.

4. Кавалевіч Дзіяна Леанідаўна, загадчык аддзела культурна-адукацыйнай работы Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы
Нацыянальна-культурны кампанент у інтэрактыўных праграмах  Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы
У дакладзе разглядаецца выкарыстанне нацыянальна-культурнага кампанента ў інтэрактыўных праграмах для малодшага школьнага ўзросту “Гуканне вясны”, “Багач”, “Калядкі ў Купалавым доме” Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы. Аналізуецца вопыт апрабацыі музейна-педагагічных заняткаў, якія былі распрацаваны на аснове народных каляндарна-абрадавых святаў і літаратурных твораў паэта Янкі Купалы. Падкрэсліваецца, што шырокае выкарыстанне загадак, адметных прыказак і прымавак, традыцыйных танцаў, народных гульняў, майстар-класаў, нацыянальнай атрыбутыкі ў афармленні памяшканняў разам з дэманстрацыяй унікальных матэрыялаў з фондавых калекцый Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы (рукапісаў вершаў, фатаздымкаў, мастацкіх работ, ілюстрацый да твораў паэта, прадметаў працы і побыту канца ХІХ – пачатку ХХ стагоддзяў) садзейнічаюць глыбокаму засваенню новых ведаў у школьнікаў. Звяртаецца ўвага на важнасць даступнай падачы матэрыялу з улікам псіхалагічных асаблівасцяў развіцця дзяцей дадзенага ўзросту. Адзначаецца эфектыўнае пашырэнне камунікацыйных магчымасцяў за кошт выкарыстання мультымедыйнага абсталявання музея для прагляду відэаролікаў, віктарын, прэзентацый. Робіцца выснова, што ўключэнне нацыянальна-культурнага кампанента ў адукацыйны працэс сучасных школьнікаў спрыяе прыцягненню ўвагі да нематэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей краіны, станоўча ўплывае на патрыятычнае выхаванне падрастаючага пакалення.

5. Куліковіч Уладзімір Іванавіч, к.ф.н., загадчык кафедры рэдакцыйна-выдавецкіх тэхналогій Беларускага дзяржаўнага тэхналагічнага ўніверсітэта; Падольскі Мікалай Аляксандравіч, магістрант. 
Кнігі серыі “Памяць” як адлюстраванне гістарычнай і культурнай спадчыны Брэста
У артыкуле прааналізаваны структура і змест дзвюх кніг серыі “Памяць”, прысвечаныя г. Брэсту. Устаноўлены важныя гістарычныя падзеі, зафіксаваныя на старонках выдання, а таксама існаваныя матэрыяльныя і нематэрыяльныя помнікі культуры. Асобна разглядаюцца постаці, якія ўнеслі значны ўклад у развіццё нацыянальнага мовазнаўства і літаратуразнаўства. Робіцца выснова аб неабходнасці выкарыстання кнігі ў вучэбным працэсе і перавыданні яе з дапаўненнямі і выпраўленнямі.

6. Лішай Дзмітрый Уладзіміравіч, магістр гістарычных навук, навуковы супрацоўнік aддзела гісторыі Беларусі канца ХVІІІ – пачатку ХХ стагоддзяў Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Беларускамоўныя выданні ППС у 1902–1903 гг.
У дакладзе разглядаецца шэраг аспектаў выдання беларускамоўных брашур «Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць», «Як зрабіць, каб людзям стала добра на свеце», «Хто праўдзівы прыяцель беднага народу?», якія былі надрукаваныя Польскай сацыялістычнай партыяй на працягу 1902–1903 гг. у Лондане. На аснове апублікаваных крыніц, успамінаў сучаснікаў падзей і прац даследчыкаў робіцца выснова пра спробу ППС выкарыстаць моўны фактар для рэалізацыі ўласнай палітычнай праграмы. Адзначаецца імкненне партыі не толькі атрымаць падтрымку з боку мясцовага насельніцтва беларускіх зямель, але і стаць дамінуючай палітычнай сілай у рэгіёне. Звяртаецца ўвага, што выпуск беларускамоўных брашур стаў тактычным крокам ППС у антыўрадавай барацьбе. Апошняе з’яўлялася вынікам партыйнай ацэнкі расстаноўкі палітычных сіл ва ўмовах разгортвання нацыянальных рухаў на тэрыторыі Расійскай імперыі ў пачатку ХХ ст. Акцэнтуецца ўвага айчынных гісторыкаў і філолагаў на патэнцыяле далейшага вывучэння брашур «Гутарка аб тым, куды мужыцкія грошы ідуць», «Як зрабіць, каб людзям стала добра на свеце», «Хто праўдзівы прыяцель беднага народу?» як адметных крыніц па гісторыі грамадска-палітычнага жыцця Беларусі ў пачатку ХХ ст.

7. Романович Павел Степанович, к.ист.н, доцент кафедры истории Беларуси БрГУ имени А.С. Пушкина
Равноапостольные Кирилл и Мефодий – создатели славянской азбуки
Статья посвящена 1 160-летию создания славянскими просветителями Кириллом и Мефодием славянской азбуки. Деятельность этих славянских просветителей была связана с крещением Руси и началом формирования старославянского литературного языка, с переводом на славянский язык богослужебных книг. В статье обосновывается необходимость для Киевской Руси не только развития письменности, но и распространения просвещения. Так же уделено внимание сравнительной характеристике кириллицы и глаголицы, отмечается роль кириллицы в развитии письма народов бывшего СССР и других стран. 

8. Савчук Татьяна Петровна, к.ист.н, доцент кафедры истории Беларуси БрГУ имени А.С. Пушкина
Памятники Великой Отечественной войны на территории районов, пострадавших от аварии на Чернобыльской атомной электростанции
Рассматривается деятельность Государственной историко-культурной экспедиции по спасению памятников Великой Отечественной войны в районах Беларуси, пострадавших от аварии на Чернобыльской атомной электростанции. К компетенции данной экспедиции была отнесена координация всей работы по спасению историко-культурных ценностей в зоне отселения. Показаны результаты проведенной работы на территории Полесского государственного радиационно-экологического заповедника: осуществление фотофиксации выявленных мемореальных знаков и захоронений, составление актов технического состояния памятников, проведение реставрационных работ. Изложенный материал, в основном, базируется на данных Национального архива Республики Беларусь, а также “Збора помнікаў гісторыі і культуры Беларусі” (Гомельская, Могилевская области). 

9. Агаеў Фаміль, магістрант гістарычнага факультэта. Навуковы кіраўнік – дац. Саўчук Т.П.
Ідэйна-выхаваўчая работа ЛКСМБ у 1960-я – пачатку 1980-х гг.
Адлюстравана дзейнасць Ленінскага камуністычнага саюза моладзі Беларусі ў сферы ідэйна-выхаваўчай работы у 1960-я – пачатку 1980-х гг. Работа камсамола ў галіне ідэалагічнага выхавання паказала сваю эфектыўнасць яшчэ у гады Вялікай Айчыннай вайны, а таксама падчас аднаўленчых работ. Аб'яднаныя агульнай трагедыяй, камсамольцы здолелі не толькі справіцца з ворагам, дапамагчы пацярпелым, але і змаглі закласці падмурак для росту гарадоў, росквіту Беларускай ССР. У 1960–1970-я гг. была працягнута праца па развіццю сістэмы палітычнага інфармавання юнакоў і дзяўчат. Шырока распаўсюджваліся адзіныя палітдні, вечары пытанняў і адказаў, арганізоўваліся моладзевыя палітклубы ў інтэрнатах, сярэдніх школах, прафтэхвучылішчах, ВНУ і тэхнікумах. Вялікае палітыка-выхаваўчае значэнне мелі правадзімыя  сустрэчы ўдзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны, кіраўнікоў дзяржаўных устаноў з моладдзю.

10. Донцова София, магистрант исторического факультета БрГУ имени А.С. Пушкина, педагог-организатор ГУО “Средняя школа № 1 г. Каменца”. Научный руководитель – доц. Галимова Н.П.
Культурная жизнь Каменецкого района в 1970 – 1995 гг. 
Проанализировано развитие культуры Каменецкого района с 1970 по 1995 гг. Выявлена особенность, гармоничной и тесной связи развития культурного компонента с народным творчеством, этносом и  традиционной обрядностью. В статье перечислены основные коллективы, созданные и работающие на протяжении периода исследования.  Рассмотрены жанры и направления работы данных коллективов: работа в жанре фольклора (шутки, игры, песни, присказки, танцы и интермедии). Доказано, что в данный период проведение массовых народных гуляний, праздников с выступлением самодеятельных коллективов, стало традиционным для культурной жизни Каменецкого района. Приведена статистика охвата населения кружковой работой. Приводятся данные о некоторых смотрах, конкурсах художественной самодеятельности. Рассмотрено количественное и качественное развитие народных коллективов, проводимая ими работа в области культпросвещения населения. 

11. Петрова Наталья, студентка 3 курса исторического факультета БрГУ имени А.С. Пушкина
Военно-исторический музей имени Д.К. Удовикова: история и современность
Акцентируется внимание на истории становления и развития военно-исторического музея имени Дмитрия Карповича Удовикова в г. Дрогичине. Показана роль ветеранов Великой Отечественной войны, а также молодых энтузиастов в создании музея. Отражены основные направления деятельности данного учреждена культуры. Делается вывод о том, что с первых дней существования музей стал оплотом героико-патриотического воспитания молодежи. 

Секцыя 6
Беларускі літаратурны працэс: жанрава-стылёвы і каштоўнасна-светапоглядны аспекты

1. Борсук Ніна Мікалаеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай і рускай моў Брэсцкага дзяржаўнага тэхнічнага ўніверсітэта
Спасціжэнне духоўна-гуманістычных каштоўнасцей героя прозы А. Крэйдзіча
У артыкуле даследуецца месца і роля духоўна-гуманістычных каштоўнасцей ў фарміраванні маральнай свядомасці асобы ў кантэксце сучаснай сацыяльнай прасторы. Выяўляецца асабістае стаўленне чалавека да чалавека на прыкладзе асэнсавання нястомнага пошуку спрадвечнай жыццёвай ісціны героямі твораў Анатоля Крэйдзіча.

2. Кавальчук Вольга Мікалаеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры рускай літаратуры і журналістыкі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Быццё чалавека і рэаліі жыцця народа ў аповесці “Перажыўшы вайну” Н. Гілевіча
Разгледжаная аповесць прысвечана тэме вайны, адлюстраванай праз свядомасць дзіцяці. Аўтабіяграфічнае мінулае робіцца для Н. Гілевіча не толькі жыццёвай асновай твора, але і матэрыялам для асэнсавання з пункту гледжання дарослага чалавека. Быццё простага вяскоўца (матулі, хлопчыка, іншых) увасабляе тагачасныя рэаліі жыцця ўсяго народа, які пакутуе ад ваеннай навалы. Аўтар спалучае шчыры лірызм і глыбокую праўдзівасць, ствараючы з асобных эпізодаў панараму “пражывання” вайны.

3. Кавалюк Алена Сцяпанаўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Жанрава-тэматычныя асаблівасці сучаснай беларускай драматургіі для дзяцей і юнацтва 
Сучасныя драматургі шмат напісалі і пішуць для дзяцей і юнацтва. Жанрова-тэматычны дыяпазон іх твораў даволі шырокі. Значнае месца сярод драматургічных твораў для дзяцей займаюць п’есы-казкі. У іх шырока прадстаўлена хрысціянская, “рыцарская”,  навагодняя тэматыка. Даволі шмат у сучаснай дзіцячай драматургіі п’ес-казак пра жывёл, адзінкі – героямі якіх з’яўляюцца расліны. Наватарствам сучаснай беларускай драматургіі для дзяцей і юнацтва даследчыкі лічаць выкарыстанне ў ёй матываў падарожжа і прыгод, элементаў трылера, фэнтэзі і навуковай. У мастацкую структуру некаторых п’ес для дзяцей праніклі элементы постмадэрнісцкіх творчых метадаў. Ёсць казкі, у якіх рэмінісцыруюцца падзеі савецкіх рэпрэсій 1930-х гг., закранаецца экалагічная тэматыка. Разнастайнасцю праблемна-тэматычнага і жанрава-стылёвага дыяпазону характарызуюцца і п’есы, адрасаваныя падлеткам і юнакам. Найбольш распрацаванай сучаснымі драматургамі аказалася гістарычная тэматыка. Драматургічнае мастацтва плённа выкарыстоўваецца пісьменнікамі як актыўны сродак фарміравання каштоўнасных прыярэтэтаў у маладога пакалення.

4. Кавалюк Алена Сцяпанаўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Мастацка-псіхалагічны аналіз грамадскага жыцця ў п’есах К. Крапівы “Мілы чалавек” і “Пяюць жаваранкі”
П’есы “Мілы чалавек” і “Пяюць жаваранкі” К. Крапівы лічацца не толькі лепшымі драматургічнымі творамі іх аўтара пасляваеннага дзесяцігоддзя, але і ўсёй тагачаснай усесаюзнай драматургіі. Драматург здолеў зрабіць мастацка-псіхалагічны аналіз грамадскага жыцця ваеннага і пасляваеннага часу, закрануўшы сацыякультурныя, ідэалагічныя і агульначалавечыя аспекты. Героі камедыі “Мілы чалавек” абмяркоўваюць надзвычай важную для пасляваеннай літаратуры праблему свабоды самавыяўлення мастака слова. У жлуктаўшчыне Крапіва паказаў негатыўную сацыяльную з’яву, у аснову якой пакладзены крайні цынізм. Праз вобраз калгаса “Светлы шлях” у камедыі “Пяюць жаваранкі” драматург выявіў свой ідэал савецкай калгаснай гаспадаркі і шчаслівага жыцця калгаснікаў у ёй, працоўны аптымізм савецкіх людзей, ахопленых у пасляваенны час энтузіязмам аднаўлення разбуранай краіны. Лірычная камедыя ўтрымлівае савецкія ідэалагемы, якія перадаюць атмасферу часу і светапогляд прадстаўнікоў тагачаснага грамадства.

5. Папоў Антон Станіслававіч, магістр філалагічных навук, аглядальнік аддзела палітычнай інфармацыі ўстановы Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь “Выдавецкі дом “Беларусь сёння”. 
Ідэі мастацка-філасофскага самапазнання чалавека і народа ў нарысе А. Адамовіча “Уроки Толстого и пути развития белорусской литературы”
У артыкуле аналізуецца маральна-філасофскі змест ідэй самапазнання чалавека і народа ў літаратурна-крытычнай публіцыстыцы А. Адамовіча на прыкладзе нарыса “Уроки Толстого и пути развития белорусской литературы”. Адзначаецца, што асноўным вынікам асэнсавання беларускім літаратуразнаўцам і публіцыстам спадчыны Л. Талстога з’яўляецца фармуляванне канцэпцыі ўздзеяння ідэй рускага класіка на развіццё беларускай літаратуры канца ХІХ – першай паловы ХХ стст. Вызначана, што А. Адамовіч лічыў творы Л. Талстога пра Айчынную 1812 г. і Крымскую войны своеасаблівымі перадвеснікамі-папярэджаннямі Першай і Другой сусветных войн. Выяўлена, што раман “Вайна і мір” з’яўляўся ідэйна-эстэтычным узорам для некалькіх пакаленняў беларускіх пісьменнікаў, стаў базісам нацыянальнай ваеннай літаратуры, падрыхтаваў аўтараў, якія самі мелі баявы вопыт, да асэнсавання антыгуманістычнай сутнасці вайны (М. Гарэцкі). Падкрэслена, што творы, у якіх Л. Талстой папярэджваў пра небяспеку ніцшэанства і заклікаў да барацьбы з ім шляхам звяртання гуманістычных каштоўнасцяў, сталі якасным набыткам для шэрагу пісьменнікаў (Я. Брыль, К. Чорны).

6. Скибицкая Людмила Васильевна, к.ф.н., доцент, заведующий кафедрой русской литературы и журналистики БрГУ имени А.С. Пушкина
Духовно-нравственная парадигма современной белорусской прозы для детей и юношества 
Предмет исследования в статье – тематико-проблемное поле, идейный комплекс прозаических произведений Павла Гушинца, Надеи Ясминской, Екатерины Ходасевич-Лисовой и др. – представителей генерации современных белорусских авторов, пишущих для детей и юношества. Отмечается, что творчество названных писателей выразительно демонстрирует тенденции развития словесности для молодого поколения в новом коммуникационном измерении.

7. Мізерыя Кацярына, студэнтка 4 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – дац. Кавалюк А.С. 
Лірыка кахання паэтаў-“шасцідзесятнікаў”
У артыкуле разглядаецца любоўная лірыка паэтаў філалагічнага пакалення, у якой выявіліся пачуцці Яго да Яе як аб’екта кахання. Адметнай рысай інтымнай лірыкі  Р. Барадуліна з’яўляецца зварот лірычнага героя да сваёй каханай на “Вы”, чым выяўляецца павага да яе і пакорнасць перад ёю. Герой называе каханую княгіняй, а сябе ўсяго толькі халопам, гатовым ёй служыць усё сваё жыццё, выконваць усе яе загады. Непаўторна раскрыўся ў любоўнай лірыцы талент У. Караткевіча. Ужо на самым пачатку творчага шляху паэт гаварыў пра ўсеачышчальную сілу інтымнага пачуцця, шчырымі словамі ўслаўляў сваю каханую. Аднак многія вершы любоўнай лірыкі паэта гучаць элегічна, мінорна. Герой пакутуе, шукае выйсця, імкнецца зразумець, што з ім адбываецца. Ён прыходзіць да ўсведамлення таго, што “нельга жыць з незгасальным болем”, тым не менш да апошніх дзён хоча захаваць ранейшае ідэальна чыстае і светлае пачуццё, хоць яно і адклікаецца балючым успамінам. Лірычны герой Н. Гілевіча просіць не даўгалецця і не багацця, а вяртання ў маладосць, каб пабыць хоць адну ноч з каханай. У лірыцы С. Грахоўскага каханне пераважна светлае, прыгожае, трывалае, згартаванае гадамі цяжкіх выпрабаванняў і выверанае на высокую маральнасць.

8. Харытановіч Аляксандра, студэнтка 4 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – дац. Кавалюк А.С. 
Праблема дэградацыі палескай вёскі канца ХХ стагоддзя ў творах В. Казько і І. Шамякіна
Традыцыю паказу палескай вёскі і яе жыхароў ў нацыянальнай літаратуры закладвалі яшчэ Я. Колас, М. Гарэцкі на пачатку ХХ стагоддзя, у другой палове стагоддзя па-наватарску яе працягнулі І. Мележ, Б. Сачанка, В. Казько. Напрыканцы ХХ стагоддзя з’явіліся творы, у якіх паказана дэградацыі палескай вёскі, жыхары якой страцілі маральна-этычныя ўстоі. У aпoвecцi B. Kaзькo “Bыpaтyй i пaмiлyй нac, чopны бyceл” нaмaлявaнa нe зyciм pэaльнaя кapцiнa вяcкoвaгa жыцця, cтвopaны пapaдыйнa-пapaдaкcaльны cвeт бытaвaння людзeй, пoўны aбcypдy i aнaмaлiй. У аповесці “Палеская мадонна” І. Шамякіным адлюстравана caцыяльнaя нeўлaдкaвaнacць грамадства 1990-х гадоў, калі штoдзённaй з’явaй cтaлi няcтaчa i бeднacць. Рэаліі складанага часу празаік перадае праз паказ адной шматдзeтнaй палескай сям’і, якая не можа сябе пракарміць. Аўтары твораў пераконваюць, што разбурэнне савецкай сістэмай спрадвечных асноў традыцыйнай беларускай вёскі ў выніку калектывізацыі, што  забрала ў чалавека права быць гаспадаром на зямлі, у выніку індустрыялізацыі, што спрыяла адтоку моладзі ў гарады, прывяло да шэрагу сацыяльных праблем, у тым ліку масавай алкагалізацыі, і ўвогуле маральна-духоўнай дэградацыі некалі магутнага мацерыка сялянства.

Секцыя 6 
Агульныя праблемы літаратуразнаўства

1. Бурвін Людміла Мікалаеўна, настаўнік беларускай мовы і літаратуры ДУА “Ліцэй Івацэвіцкага раёна” кваліфікацыйнай катэгорыі “настаўнік-метадыст” 
У скарбонку роднага слова: далучэнне старшакласнікаў да народнай спадчыны на ўроках і ў пазакласнай дзейнасці
Выхаванне ў маладога пакалення павагі да гістарычнага мінулага нашай Радзімы, яе духоўнай і матэрыяльнай культуры немагчыма без выхавання любові да роднага слова як нацыянальнай святыні. Такое выхаванне можа быць паспяховым пры звароце да краязнаўчага і рэгіянальнага моўнага матэрыялу, чым і абумоўлена актуальнасць гэтага напрамку работы настаўніка-філолага, што набывае надзвычайную важнасць у Год міру і стварэння. Паколькі ўстанова, дзе я працую, лічыцца раённай і тут вучацца дзеці з розных вёсак, у тым ліку і самых аддаленых, лічу неабходным далучаць іх на дзейнасці па вывучэнні моўных і літаратурных багаццяў сваіх землякоў і выкарыстанні сабранага матэрыялу на ўроках. 
У выніку такой працы пад кіраўніцтвам настаўніка вучні прыходзяць да высновы, што народная вусна-паэтычная спадчына Івацэвіччыны вельмі багатая і шматгранная. Праз мастацкія асаблівасці тэкстаў выяўляецца характар іх складальнікаў, выяўляюцца  практычныя патрэбы існавання твораў пэўных жанраў. Вельмі шкада, што носьбітаў гэтага народнага багацця з кожным годам становіцца ўсё менш, таму трэба спяшацца ўсё запісаць і паспрабаваць выкарыстаць у жыцці. Што датычыцца моўнага боку такой працы, то вывад тут такі: дыялекты – астаткавая, рэліктавая з’ява, новыя дыялекты не ўтвараюцца, адначасова дыялектныя межы разбураюцца, дыялекты страчваюць мясцовыя асаблівасці, іх роля ў працэсе зносін зніжаецца. Вялікую працу па захаванні дыялектаў Косаўшчыны правёў наш зямляк Алесь Зайка, яго “Дыялектны слоўнік Косаўшчыны” выклікае ў старшакласнікаў непадробны інтарэс. А вось іншы бок нашага раёна – Целяханска-Быценскі – такой сістэматызаванай працы не мае, таму вучні-ўраджэнцы гэтай старонкі стараюцца па аналогіі гэты недахоп ліквідаваць і знаёмяць аднакласнікаў са сваімі напрацоўкамі, як бы пацвярджаючы словы класіка: “Ад прадзедаў спакон вякоў нам засталася спадчына”.

2. Воран Ірына Аляксандраўна, к.ф.н., дацэнт кафедры рускай літаратуры і журналістыкі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Паэма А. Куляшова “Маналог”: філасофская праблематыка, абнаўленне сацрэалістычнай паэтыкі
У артыкуле разглядаецца праблема развіцця сацрэалізму і асаблівасці трансфрамацыі яго паэтыкі ў беларускай літаратуры 60-х гг. ХХ ст. На прыкладзе паэмы «Маналог» А.Куляшова паказваюцца асноўныя тэндэнцыі ў фарміраванні традыцый «шасцідзесятніцтва» (паглыбленне і насычэнне твораў філасофскімзместам, ускладненне праблематыкі, пашырэнне выразна гуманістычных  матываў,  развіццё ліра-эпічнай стыхіі)  ў рамках магістральнага літаратурна-эстэтычнага напрамку. 

3. Ішчанка Галіна Мікалаеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Паэтызацыя вясковага жыцця ў прозе Яўгеніі Янішчыц
У артыкуле асэнсоўваюцца жанрава-стылявыя адметнасці апавяданняў пісьменніцы. Звяртаецца ўвага на традыцыі і наватарства Я. янішчыц у адлюстраванні вясковай тэмы, спосабы стварэння характараў палешукоў. Даследуецца роля мастацкай дэталі ў выяўленні аўтарскай пазіцыі пісьменніцы.

4. Караткевіч Ірына Іванаўна, к.ф.н., дацэнт, загадчык кафедры рускай мовы як замежнай БДУ
Звесткі пра пераемнасць беларускай моўнай традыцыі ў этнаграфічных зборніках XIХ ст.
У этнаграфічных і гісторыка-культурных зборніках Імператарскага Рускага Геаграфічнага Таварыства сустракаюцца звесткі пра бесперапыннасць пісьмовай традыцыі ў гісторыі беларускай літаратурнай мовы. Падкрэсліваецца, што беларуская мова мае тыя ж асноўныя рысы і хіба што нязначныя адрозненні ад ужывання 300 гадоў таму, што сведчыць пра яе фіксацыю.

5. Марчанкава Алена Рыгораўна, спецыяліст кафедры агульнага і рускага мовазнаўства БрДУ імя А.С. Пушкіна
Каштоўнасныя архетыпы мастацкага свету ў кнізе паэзіі Максіма Танка “За маім сталом”
Кнігу склалі вершы паэта канца 70-х і першай паловы 80-х гадоў ХХ стагоддзя. Максім Танк звяртаецца да сацыяльных і маральных асноў быцця беларуса: працы селяніна, аратага і сейбіта, да шуму жытніх каласоў, звону жаўрукоў у мірным небе, гулу камбайнаў, песні зярнят, хлеба на стале… Названыя архетыпавыя матывы ў зборніку “За маім сталом” складаюць сістэму каштоўнасцей паэта і лірычнага героя, якая ў многіх вершах дапаўняецца матывамі памяці, небяспекі экалагічных катастроф, услаўлення геніяў чалавецтва, стваральнікаў шэдэўраў нацыянальнай і сусветнай культуры.

6. Мельнікава Зоя Пятроўна д.ф.н., прафесар кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Паэзія Максіма Танка 60-хгг. ХХ ст.: стратэгіі абнаўлення рэалістычнай паэтыкі
Творчасць Максіма Танка ўказанага перыяду абумоўлена працэсамі дэмакратызацыі і ідэйна-гуманістычнага абнаўлення грамадства. У паэзіі паглыбляецца філасафізм мастацкага свету, узмацняюцца матывы праўдашукальніцтва, бунтарства супраць афіцыёзу і бюракратызму. Кнігі паэзіі “Мой хлеб надзённы” і “Глыток вады” сталі знакавымі ў беларускай паэзіі 60-х гадоў. Рэалістычная паэтыка прыкметна дапаўняецца асацыятыўнай вобразнасцю, семантыка твораў паглыбляецца метафарычнасцю архетыпаў, матываў-канцэптаў. Духоўнае аблічча і ідэйныя пошукі лірычнага героя адлюстроўвалі філасафізм і грамадзянскасць поглядаў паэта на супярэчнасці эпохі.

7. Мельнікава Зоя Пятроўна д.ф.н., прафесар кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Спецыфіка мастацкай свядомасці і сістэма каштоўнасцей аўтара і героя ў паэзіі Максіма танка 80-х гг. ХХ ст.
Выяўлена мастацка-аналітычнае заглыбленасць паэта ў асэнсаванне рэчаіснасці, паўторныя творчыя звароты да вечных і балючых праблем быцця. Абвостранае, драматычнае светаўспрыманне аўтара і героя абумоўлена чарнобыльскай катастрофай і яе магчымымі наступствамі. Многія творы паэта гучаць як рэквіем па жыцці, па магчымасці бяспечнага існавання на вольнай і незабруджанай зямлі. У пералік вечных каштоўнасцей паэта і яго лірычнага героя – незалежнасць, справядлівасць, мова, Бацькаўшчына, народ – трапляюць  прырода, экалогія, чыстыя неба, вада і паветра як умовы існавання чалавецтва тэхнакратычнай эпохі.

8. Приступа Елена Дмитриевна, к.ф.н., доцент кафедры русской литературы и журналистики БрГУ имени А.С. Пушкина
Функции пейзажа в рассказах К.Г. Паустовского 
В докладе анализируются пейзажные зарисовки, выявляются их характерные особенности. Кроме того, обращается внимание на развитие мира природы, пейзажной живописи в рассказах К.Г. Паустовского.

9. Приступа Нина Николаевна, к.ф.н., доцент кафедры межкультурной профессиональной коммуникации Белорусского государственного университета информатики и радиоэлектроники
Специфика синонимических связей кредитной лексики русского языка конца ХVII – середины ХIХ вв.
В докладе анализируются синонимические отношения в семантическом поле кредитной лексики русского языка конца ХVII – середины ХIХ вв. Наличие дублетной синонимии – объективная характеристика стихийно формирующейся терминологии. Важно установить причины семантической избыточности и увидеть тенденции и перспективы развития дублетной синонимии.

10. Садко Людміла Міхайлаўна, к.ф.н., дацэнт кафедры рускай літаратуры і журналістыкі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Матыўныя комплексы паэзіі П. Макаля

11. Шчэрба Святлана Мікалаеўна, к.ф.н., дацэнт кафедры беларускай філалогіі БрДУ iмя А.С. Пушкiна
Паэзія П. Панчанкі 60-х гг. ХХ ст.: канцэпцыя асобы, жанрава-стылёвыя практыкі
У паэзіі П. Панчанкі гэтага перыяду ўвасоблены характэрныя для “шасцідзясятніцтва” ідэі і эстэтыка. Паэт асуджае сталінізм і безадказную даверлівасць цэлых пакаленняў да афіцыйнай “праўды”. Лірычны герой – сумленная, бескампрамісная асоба, ён імкнецца рэабілітаваць ленінскія ідэі (“Ленінскі агонь у нашым вопыце”, “Не згасла вера ў партыю”). Вядучымі становяцца тэмы ўзаемаадказнасці пакаленняў, “размовы з наследнікамі”, асуджэння бюракратыі, мяшчанства. Шчырая спавядальнасць, публіцыстычная страснасць вызначаюць жанрава-стылёвыя практыкі паэта (кніга паэзіі “Пры святле маланак”).

12. Галах Марына, студэнтка 3 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – праф. Мельнікава З.П.
Паэзія П. Броўкі 60-х гг. ХХ ст.: свет асобы, эстэтызацыя пейзажу
Адбываецца ідэйна-тэматычнае паглыбленне паэзіі П. Броўкі 60-х гадоў. Паэтычныя інтанацыі застаюцца даверлівымі, шчырымі, аднак стрыманымі. Многія творы па форме ўяўляюць маналог ці роздум лірычнага героя над праблемамі мінулага, сучаснага і будучага жыцця, над упушчанымі магчымасцямі. Эстэтычныя погляды паэта выяўляюцца ў  вершах аб прызначэнні творцы, літаратуры, а таксама ў пейзажнай лірыцы. Пейзажныя вобразы і малюнкі часта перарастаюць у філасофскае ці ідэйна-эстэтычнае абагульненне. Паэт сцвярджае вечны абавязак чалавека сцвярджаць дабрыню, гармонію жыцця.

12. Джавадзян Дзіяна, студэнтка 4 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – праф. Мельнікава З.П.
Псіхапаэтыка аповесці В. Быкава “Аблава”
Мастацкі псіхалагізм з’яўляецца характэрнай рысай прозы В. Быкава. Аповесць “Аблава” вызначаецца пераканаўчым псіхалагізмам пры стварэнні вобраза галоўнага героя Хведара Роўбы. Гэта выяўлена ў пашыраным ужыванні апавядальнага прыёму ўнутранага маналогу героя, які ўспамінае сваё мінулае, намагаецца асэнсаваць, прааналізаваць прычыны трагічнага лёсу яго сям’і. Наратыўныя падыходы беларускага пісьменніка нагадваюць стылістыку еўрапейскай літаратуры “патоку свядомасці”. Важнымі сродкамі псіхапаэтыкі ў гэтым творы таксама з’яўляюцца змрочныя пейзажы, апісанні доўгай дарогі вяртання, суровых паўночных мясцін высылкі, знешнасці героя, шэрагу сімвалічных вобразаў і дэталяў, якія маюць эмацыйна-псіхалагічную змястоўнасць.

14. Сідарук Ірына, студэнтка 4 курса філалагічнага факультэта БрДУ імя А.С. Пушкіна. Навуковы кіраўнік – дац. Ішчанка Г.М.
Ідэал жанчыны ў рамане У.Караткевіча “Нельга забыць”
У артыкуле аналізуецца тыпалогія жаночых вобразаў у рамане У. Караткевіча і іх роля ў стварэнні аўтарскай канцэпцыі свету і чалавека. Поруч з вобразам галоўнай гераіні Ірыны Горавай асэнсоўваецца роля другарадных вобразаў жанчын у творы, засяроджваецца ўвага на тэарэтычным пытанні аб прататыпе і героі мастацкага твора.