Umumy maglumat

Brest şäheriniň Puşkin  adyndaky döwlet uniwersitety Beýik Watançylyk Ýeňişi  bilen ýaşdaşdyr.

1945-njy ýylda BSSR-nyň Halk Komissarlaryň Sowety bilen mugallymçylyk institutyny döretmek baradaky karary amala aşyrylýar. 1949-njy ýylda instituta Puşkin ady berilýär, 1950-njy ýylda SSSR-yň Kabinet Ministleri bilen Brest şäherinde  Döwlet mugallymçylyk institutyny açýarlar, 1995-njy yylda instutut  uniwersitet bolýar, 1999-njy yylda uniwersiteta Puşkin ady berilýär.

Uniwersitet statusyny almak bilen okuwda, ylymda, terbiýeçilik işlerinde ýokary hilli özgerişlikler boldy. 2010-njy ýylda BrGU-nyň 65 ýaşy doldy. Hazirki wagtda Brest şäheriniň Puşkin adyndaky döwlet uniwersitety – Brest welaýatynyň ýokary okuw jaýy bolan, Polesýanyň günorta-günbatarynyň ylmy-barlaglarynyň we medeni ýaşaýşynyň merkezi. Uniwersitetyn öz gimny, baýdagy we nyşany bar.

2002-nji ýylyň 5-njy noýabrynda Belarus Respublikasynyň Bilim Ministrliginiň buýrugy bilen Brest şäheriniň  Puşkin adyndaky döwlet uniwersitetyna taryhy ylymlarynyň doktory, professor Çesnowskiý Meçislaw Edwardowiç rektor wezipesine bellenildi.

Uniwersitet 3 sany okuw jaýyny,4 sany umumy yaşaýyş jaýyny, sport we suw toplumy, kitaphana, biologiýa muzeýi, dünýä halklaryny öwreniş muzeýi, gözleg-agtaryş muzeýi, Brest welaýatynyň taryhy medeni fizika muzeýi, gyşky bagy we dyngysyz ösuş bagy, agrobiologik ylym we sport-saglyk esasyny oz içine alýar. Uniwesitetyň hemme fakultet bölümlerinde mediamerkezleri we interneda mümkinçilikler berilýär.

2005-njy ýyldan bäri analiz etmage ukyply bolan habarlar we täze ösüşler, halkara döwletleriň gatnaşygy, söwda merkezi, syýasat bölümi “Uniwertur” we ş.m. bölümleri işläp gelýär.

Okuw işleri

Uniwersitetda häzirki wagtyň  tapgyrynda köp ugurly we köp derejeli hünari taýýarlaýyş ösuşleri mahsusdyr: uniwersitetdan öňürti taýýarlaýyş mümkinçiliklerini geçmek bolar; ýokary bilimini 9 ugurlarynda almak bolar: “Pedagogika”, “Gumanitar ylymlar”, “Tebigat ylymlary”, “Gorama sosialy”, “Hukuk kommunikasiýasy. Ykdysady dolandyryş. Ykdysadyýet we önümçilik gurama”, “Ekologiýa  ylymlary”, ”Enjam tilsimaty”, ”Medeni fizika syýasaty we myhmansöýüjilik” ,” Jemgyýetçilik iýmiti. Ýaşaýyş  taydan hyzmat etme”; okuwy magistraturada we aspiranturada dowam etmek; hünari kamilleşdirmek; diplom bilimini alanyňdan soňra  institutda hünariňi has ýokarlandyrmak we bilimiňi artdyrmak. Häzirki zaman bilimler hyzmatynyň talabyny nazara alanyňdan son uniwersitet yzygiderli täze ugurlary açýar. Amala aşyryş tejribelerinden baş çykarmak  nukdaýnazary bilen guramalara, edaralara ökde  hünärmenleri taýýarlamagy bilen, yagny  uniwersitet  işgärleri taýýarlaýar, 36 sany kadrlaryň filialy döredilendir.

Uniwersitetiň düzüminde 11 sany fakultet bar: filologiýa, psiholog-pedagogika, sosial-pedagogika, daşary ýurt dilleri fakultety, beden-terbiýe fakultety, geografiýa, biologiýa, fizika-matematika, taryh, ýuridik fakultety, ýokary okuwdan öňürti taýýarlaýyş fakultety. Pinsk kolledji uniwersitetyň aýry bölegi hasaplanylýar.

Uniwersitetda gündüzki we gaýybana görnüşinde on müňe golaý talyplar okaýarlar. Uniwersitetyň kafedralarynda alty yüzden gowrak mugallymlar , şolaryň içinde 19-sy ylym doktorlar, 19-sy professorlar, 242-si ylym namzatlary, 224-si dosentlar işleýärler.

23 talybyň ýokary görkezijileri gazanmak bilen ýagny, gumanitariýany öwrenmek, tebigy-ylymlar sapaklary, sportda, döredijilik işi, uniwersitetyň ady agzalan stipendiýatlary hasaplanylýar. 2008 ýyldan  2010 ýyla çenli döwürlerde stipendiýanyň eýeleri ýörüte  Belarus Respublikasynyň Prezidentynyň  öz gaznasyndan   ýörüte ökde okaýanlary goldamagy bilen we şolaryň içinden alty sanysy saýlandy. Şeýle hem talyplar  Brest oblispolkomynyň, welaýat we merkezi komitetlarynyň, uniwersitetyň ilkinji guramasynyň Belarus profsoýuz  işgärleriniň bilimi we ylymlary stipendiýasyny alýarlar.

Ylmy ýörelgeleri

Uniwersitetyň kollektiwy  giň tassyklama bilen Belarus Respublikasynda we onuň çäginde ylmy-pedagogikasyny öz içine alýar: filologik (N.I. Mişençyka, Z.P.Melnikowa professorlar yň ýolbaşçylyk etmegi), fizik (W.A.Pletýuhowa, A.F.Rawinsk professorlaryň ýolbaşçylyk etmegi ),pedagogik (A.N.Sender, M.P.Osipow professorlaryň ýolbaşçylyk etmegi). Bularyň hemmesi we galan kollektiwyň awtorlary özleriniň birgiden ylmy derňewleriniň meselesi,hazirki döwir bilimi we terbiýesi bilen mälimdirler we talyplar we mekdep okuwçylary üçin okuw ýygyndylaryny taýýarlaýarlar we çykarýarlar ( maksatnamalar, kitaplar, gollanmalar we başgalar).

Uniwersitet pedagogikanyň mirasyna hormat goýýar, onuň ilkinji professorlary bolan- Wladimir Kolesnik we Stepan Kondraten: W.Kolesnigyň adyny göterýän merkezde belli ylmy maslahatlar geçirilýär, ylmy taýdan magaryflar işleýärler. BrGU-da  döwletşertnamasyny  ýerine ýetirmek temasy  boýunça esaslar we barlaglar işlerinde gözlegler geçirilýär. Bilim Ministrliginyň temasynyň döwletmaksatnamalaryndan ylmy ösüşiň gidişi Gazna maksatnamasy boýunça esasy gözlegler amala aşyrylýar. Ylmy barlaglary takmynan 40-dan gowrak düýpli we tejribeli ähmiýetli temalardan dolandyrylýar, ylmy işler Gazna maksatnamasynyň esasy gözlegleri, Döwlet komitetynyň döwlet maksatnamasynyň ylymlar, tehnologiýa we Bilim ministrliginiň temalary we başgalaň esasynda amala aşyrylýar. Ylmy-barlaglar işine talyplar işeňňir gatnaşýarlar: fakultetlarda ýüzden gowrak ylmy-barlaglar toparlary we gurnaklary işleýär, talyplaň bäş ýüzden kopüsi özbaşdak ylmy işleri bilen gyzyklanýarlar; her ýyl maslahat maglumatlarynda, ýygyndylarynda, žurnallarynda  bäş ýüzden gowrak talyplaryň işleri çap edilýär, her ýylda kyrkdan  gowrak talyplaryň ylmy-işleri Respublikanyň bäsleşigine gatnaşdyrmak üçin ugradylýar we awtorlar öz işlerinde çak bilen üçünji ýeriň eýeleri bolýarlar. Soňky ýyllarda talyplaryň sany okuwdan daşary ylmy-barlag  işleriniň her dürli görnüşleri köpelip başlady we 2010-njy ýylda üç müňden gowrak adamdan düzüldi. 80 sany talyplaryň ylmy-barlag toparlaryny we gurnaklaryny, üç sanybarlaglar laboratoriýasyny öz içine alýar. Her ýylda uniwersitetda şeýle hem talyplaryň, halkara döwletiň, respublikanyň, ýokary okuwyň we  uniwersitetiň derejesinde 100-den gowrak ylmy maslahatlary geçirilýär. Uniwersitetiň özüniň neşirýat çaphanasy bolmak bilen, ýagny mugallymlara we talyplara kitaplary, okuw esbaplaryny, monografiýany, ylmy işleriniň ýygyndylaryny çap etmäge rugsat berýär. Gündelik ylmy-nazaryýet žurnal “ Brest uniwersitetynyň habary”, ylmy işleriniň ýygyndysy “ A.S.Puşkinyň adyny göterýän BrDU-nyň alymlarynyň ýazgylary”, “ Берасцейскi унiверсiтэт” gazety çap edilýär.Uniwersitetyň kitaphanasy kitaplaryň  segsen müňe golaý nusgasyny, şonuň bilen bilelikde kitaphananyň elektron katalogyny öz içine alýar.

Hyzmatdaşlyk

Biziň uniwersitetimiz  Belarussiýanyň serhedinden hyzmatdaşlyk arkaly mugallymlary we talyplary çalyşmagy, arkalaşykly ylmy çäreleri, medeni çäresi bilen daş we ýakyn daşary ýurduň has golaý okuw jaýy bilen bellidir: Waýngartenda ýokary mugallymçylyk mekdebi (Germaniýa), Kroispingende ýokary mugallymçylyk mekdebi (Şweýsariya), Polşanyň okuw jaýlary, Smolenskiniň döwlet mugallymçylyk uniwersitety we Býýanskiý döwlet uniwersitety (Russiýa Federasiýasy), welaýat uniwersitety Sýagan we professional instituty Huh-Hatos (Hytaý), Lewensk katolik uniwersitety (Belgiýa), Budapeşt uniwersitety (Wengriýa),  “Rus dünýäsi” fondy. Halkara döwletleriň hyzmatdaşlygy arkaly hünärmenleriň ýokary hilli taýýarlyklaryndan durmuşa geçirilýär, uniwersitetyň talyplary daşary ýurtlarynda stažirowka geçmäge mümkinçilik alyp bilýärler. Uniwersitetda iki ýüzden-de köp daşary ýurt, ýagny Türkmenistanyň, Hytaýyň, Slowakiýanyň, Germaniýanyň, Polşanyň, Russiýanyň we Ukrainanyň raýatlary  bilim alýarlar. 54 sany daşary ýurt okuw jaýlary, ylymlary, guramalary, maýalary bilen hyzmatdaşlyk barada şertnamalar iş ýüzüne geçirilýär. Uniwersitet halkara “Erazmus Mundus” taslamasynyň amala aşyrylmagynada  gatnaşýar, PROON maksatnamasynyň taslamalaryny dürli-dürlülik boýunça ýerine ýetirýär. 2009-njy ýylda professor T. Hellbrýugge  “A.S.Puşkin adyndaky BrGU-nyň sylagly doktory” derejesine eýe boldy (Germaniýanyň Mýuhensk halkara akademiýasynyň öşüşini dikeltme) we M.Wan Hulle (Lewensk katolik uniwersitety, Belgiýa).

Sport we saglyk

Uniwersitet özüniň tanymal türgenlerine guwanýar - ýenil atletika boýunça Gresi-ýada bolan 18-nji Olimpiýa oýunlarynyň çempiony Ýuliýa Nesterenko we (kürekleme oýunlary boýunça bürünç baýragynyň eýesi Nataliýa Gelah. Uniwersitetyň talyplary Taýlantdaky Uniwersiade 2007-nji ýylyň XXIV bütündünýä tomusky gatnaşygyny kabul etdiler (2-nji ýeri bat alyp zuňma) Ýuliýa Leontýuk, (2-nji ýeri iki oduň arasynda galyp zyňma) Aleksandr Kozulko baýraklaryň eýeleri boldular. Uniwersitetyň bäş sany wekili Pekinde geçirilen XXIX tomusky Olimpiýa oýunlarynyň gatnaşyjylary boldular. 2009-njy  ýylda D.Doroşuk dünýä çempionatynyň akrobatika ýedasynda bökmek boýunça bürünç baýragyna mynasyp boldy, S.Pawlýukowiç (ikisem beden-terbiýe fakultety) armlestlinga boýunça dünýäde birinjilik almak ugrundaky ýaryşda birinji ýeri eýeledi.Uniwersitetda talyplar üçin hemme gerekli şertler we saglyklaryny gowulandyrmak üçin goldamalar bar: saglygy gorap saklama guramalarynyň bölümi işleýär, sport toplumlary bilen dört sany zallar we suw howdany, ýigrimiden gowrak sport we bedeni-sagaldyş, ýagny “futbol boýunça mekdep ýaş arbitry”, syýahat kluby “Berestýe” bölümleri işleýär. 2006-njy ýylda uniwesitetyň basketbol topary BrGU-Sor “Wiktoriýa” guramaçysy bilen çykyş etdi. Gowy ýürelgelere uniwersitetyň adyny göterýän mugallymlaryň halkara derejesindäki ýaryşlaryň turniryň açylyşynda ýeňilatletikany zyňmak boýunça baýraga mynasyp bolan SSSR-yň trenery Ýe.Şukewiçiň, akrobatika boýunça Halkara-döwlet turnirynyň SSSR-yň at gazanan trenery W.P.Korkinyň, Kubka gandbol boýunça BSSR-yň at gazanan trenery A.P.Meşkowyň öňe sürmelerini getirmek bolar. 

Ideologiýa terbiýe işi

A.S.Puşkin adyndaky BrGU-da esasy düşünjeleriň ähmiýetini durmuşa geçirmek barada ideologiýa we terbiýe işi Belarusiýa döwletiniň garaýyş ulgamynyň maz-munyny düzmek, Belarusiýanyň sosial-ykdysadyýetiniň we jemgyýetiniň ösüşiniň maksadyna we aýratynlygyna barabar bolmak. Uniwersitetda ideologiýa we terbiýe işi hemme esasy derejeleri öz içine almakdan düzülen: 1) uniwesitet (rektorat, bilim alýanlara ideologiýa we terbiýe işi boýunça koordinasion maslahaty; ýöriteleşdirilen bölümleriň düzümi- ýetginjekler bilen terbiýe-iş bölümi, sportkluby, psihologiýa gullugy; umumyuniwersitet kafedralary, jemgyýetçilik guramalary, talyp guramasynyň öz-özünden jebisleşmegi);  2) fakultet; 3) kafedra; 4) akademiýa topary; 5) özbaşdaklyk.

Uniwersitetda IWR ulgamynyň ugruny kesgitlemek bilen ideologiýa terbiýesini, raýat we watançylyk terbiýesini, ahlaky we estetiki terbiýesini, medeniýetiň howpsyz işeňňirligini we sagdyn ýaşaýyş obrazyny döretmegi, zähmet we professional terbiýesini, medeni terbiýede şahsyýetiň öz-özüni aňlamaklygy we öz-özüni regulirlemegini, maşgala terbiýesini, sosial-pedagogik we psihologik alyp barmalaryny, monitoriň we IWR ýagdaýynyň barlagyny, analogik işini öz içine alýar. Hukuk we syýasat medeniýetiniň maksady bilen gelejekki hünärmenlere jemgyýetçilik we syýatçylyk işleri bilen Respublika Belarussiýanyň milli ýygnagynda palata deputatlarynyň wekilleri bilen, welaýatlaryň, şäherleriň, hukukgoraýjy işgärleri bilen duşuşyklar geçirilýär. Belarussiýa Respublikasynyň içerki we daşarky döwlet syýasaty nyň aydyň etmegi- uniwersitetde IWR guramasynyň wajyp ugry bolup durýar. A.S.Puşkin adyndaky BrGU-da bilim alýanlaryň we işleýänleriň möhüm habar serhedinde Belarussiýanyň häzirki zaman jemgyýetçilik-syýasy we sosial-ykdysadyýeti- niň ösüşleriniň gidişi uniwersitetde umumy günleriniň maglumatlary geçirilýär. Gu- ramanyň  bu işi üçin informasionna - propaganda toparlary hereket edýär. Uniwersitetyň fakultetlarynyň  ýolbaşçylyk etmeginde talyplar bilen duşuşyk adaty däp bo-lup galdy. Uniwersitetdäki bilim alýanlar jemgyýetçilik-syýasy, medeniýetli - köpçülikleýin, şäheriň, welaýatyň we respublikanyň derejelerinde bedenterbiýe - saglygy goraýyş çärelerinde işeňňirlikli gatnaşýarlar. A.S.Puşkin adyndaky BrGU - da IWR-nyň esasy ähmiýeti däp-dessuryň gorap saklanylmagyna we artdyrylmagyna berilýär. Şu maksat bilen uniwersitetde köp sanly çäreleriň her hili görnüşi geçiril ýär: birinji synp talyplary üçin dabaraly nyzam; talyp diýen hormatly at berme; uniwersitet güni; “Özüňe ynan!” bäsleşigi (ýylyň talyby diýen at bilen); meýletin esgerleriň slýoty; “Talyp bahary” atly talyplaryň döredijilik festiwaly; syýasat slýoty; dabaraly sport nyzamy; talyp toparlarynyň slýoty; goşgy bäsleşiginiň açylyşy “Таямнiцы слова i думкi” ; “Söz ussady” atly dilewarlyk bäsleşiginiň açylyşy; uçurymlar üçin “iň soňky jaň” dabaraly çäresi we ýene - de başgalar.  Uniwersitetde 20-den gowrak medeniöý birleşiginiň, çeper höwesjeňler topary: “Gaudeanus” atly halk kamera hory (ýolbaşçy - N.I.Trofimuk), halk teatr studiýasy ( ýolbaşçy-P.D. Bekiş), halk talyp hory ( ýolbaşçy - A.P.Grinýak), “Täze zemin” atly halk aýdym ansambly (ýolbaşçysy L.I.Borsuk), “Basgançaklar “ atly estrada aýdym studiýasy, erkek adamlaryň “Mrýora” aýdym topary; akkordiýonçylaryň “Şadyýan” ansambly we ýene - de köp çeper döredijilikli kollektiwlery işleýär.  Köp ýyllyk taryhy bolan Liga KWN (ýolbaşçysy - B.L.Şkabaro).

A.S.Puşkin adyndaky Brest döwlet uniwersitety özüniň on alty ýyllyk taryhy hukugynda bilim, ylym we medeni durmuş sebitinyň merkezi boldy.

A.S.Puşkin adyndaky Brest döwlet uniwersitety okuwa çagyrýar!